Je kent het vast wel. Je loopt door het Holland Casino of één van die gigantische casino's in Las Vegas. Overal knipperende lampjes, hysterische geluidjes en rijen indrukwekkende gokkasten die om je aandacht lijken te schreeuwen.
En dan zie je hem.
Een prachtige gokkast met een enorme, bijna uitpuilende schatkist, spaarpot of kluis bovenin het scherm. Hij knippert, pulseert en lijkt ieder moment open te kunnen barsten. "Die staat op springen," denk je automatisch. "Hier moet ik gaan zitten!"
Welkom in de wereld van (zoals wij ze graag noemen) de scam-potjes.
Laten we één hardnekkig misverstand meteen uit de wereld helpen: een volle spaarpot betekent vrijwel nooit dat een grote prijs aanstaande is.
Sterker nog, zo'n pot kan nog honderden spins vol blijven zitten voordat er überhaupt iets gebeurt.
Dat voelt misschien oneerlijk, maar in werkelijkheid is het vooral slimme spelontwikkeling. De spaarpot is ontworpen om je het gevoel te geven dat je "bijna" iets hebt bereikt. Alsof de vorige speler het zware werk al heeft gedaan en jij alleen nog maar hoeft te oogsten.
Helaas werkt een gokkast niet zo.
Bij de meeste moderne slots en casinospellen wordt iedere spin volledig onafhankelijk bepaald. De kans dat de bonus of jackpot valt, verandert meestal niet omdat het potje visueel voller is geworden. Dat volle potje is dus vooral een psychologische trigger.
En eerlijk is eerlijk...
Die werkt ontzettend goed.
Ik moet bekennen dat ik er zelf ook behoorlijk gevoelig voor ben.
Als ik door een fysiek casino loop en ik zie twee identieke gokkasten naast elkaar staan, kies ik vrijwel altijd degene waarvan het potje het volst zit. Terwijl ik dondersgoed weet dat het statistisch waarschijnlijk helemaal niets uitmaakt.
Toch voelt het als de slimmere keuze om de gokautomaat met de vollere potjes te kiezen. Ik roep ook altijd, als ik plaatsneem achter de automaat met de volle scam-potjes, “Ik weet dat het niks uitmaakt, maar kijk hoe vol!”.
Online betrap ik mezelf op precies hetzelfde. Als de spaarpot bijna vol zit, ben ik sneller geneigd nog "even" twintig of dertig spins extra te maken. Want stel je voor dat hij nét openbarst nadat ik ben gestopt...
En precies dát is waar spelontwikkelaars op inspelen.
Waar je vroeger meestal één bonuspot had, lijkt tegenwoordig alles om verzamelen te draaien.
Steeds vaker zie je gokkasten met meerdere spaarpotten in verschillende kleuren. Tijdens het spelen verzamel je bijvoorbeeld:
Iedere kleur vult zijn eigen meter. Soms levert iedere pot een andere bonus op, soms activeert hij een speciaal bonusspel en soms krijg je extra features of multipliers.
Het leuke is dat je voorIedere kleur vult zijn eigen spaarpot, waarbij elke pot vaak een unieke beloning heeft. De ene activeert een bonusspel, de andere levert extra features, multipliers of een speciale prijs op. Dat maakt het concept juist zo aantrekkelijk: bij iedere spin heb je het gevoel dat je weer een stapje dichter bij een mooie beloning komt.
Tegelijkertijd schuilt daar ook de kracht – én het gevaar – van deze spelmechaniek. Zodra een gokkast meerdere spaarpotjes heeft, verandert het al snel in een verzamelspel. Je wilt niet alleen één pot openen, maar het liefst twee, drie of zelfs allemaal tegelijk, in de hoop de meest lucratieve bonuscombinatie binnen te slepen. En voor je het weet, blijf je nét wat langer doorspelen dan je eigenlijk van plan was.
Het viel me de laatste tijd op hoe snel dit concept zich verspreidt.
Niet alleen verschijnen er steeds meer nieuwe gokkasten met spaarpotjes, ook populaire bestaande spellen krijgen een vervolg waarin het hele spaarsysteem centraal staat.
Neem bijvoorbeeld Huff N' Puff. Dat spel was al razend populair, maar inmiddels bestaan er meerdere varianten waarin allerlei potjes, meters en verzamelmechanieken een nog grotere rol spelen.
Ook online zie je dezelfde ontwikkeling. Vrijwel iedere grote leverancier heeft tegenwoordig meerdere slots waarin je allerlei meters moet vullen voordat een bonus kan worden geactiveerd.
Het is duidelijk dat spelers dit soort systemen leuk vinden.
Of misschien beter gezegd: we kunnen de verleiding gewoon moeilijk weerstaan.
Vrijwel alle grote spelontwikkelaars maken tegenwoordig gebruik van dit principe.
Bij de online casino's zie je leveranciers als Pragmatic Play, BGaming, Play'n GO en Relax Gaming regelmatig experimenteren met verzamelmeters en bonuspotten.
In de fysieke casino's zijn het vooral Light & Wonder en Aristocrat die de kunst van deze visuele verleiding tot in de perfectie beheersen. Hun gokkasten zijn vaak ware lichtshows waarin knipperende meters, bewegende animaties en pulserende jackpots continu je aandacht trekken.
En geef ze eens ongelijk.
Als een speler besluit nét iets langer te blijven zitten omdat een potje bijna vol lijkt, dan heeft het ontwerp precies gedaan waarvoor het bedoeld is.
Nee.
De naam "scam-potjes" is natuurlijk met een flinke knipoog bedoeld.
Er is niets misleidends aan zolang de spelregels duidelijk uitleggen hoe het systeem werkt.
De uitkomsten worden bepaald volgens de spelmechaniek en de willekeurige uitkomstgenerator van het spel. Een vol potje geeft dus meestal geen hogere winkans dan een leeg potje, tenzij de spelregels expliciet aangeven dat de vulling daadwerkelijk invloed heeft op een gegarandeerde feature.
Het is dus geen oplichting.
Wel is het een prachtig voorbeeld van gedragspsychologie.
Wij mensen houden nu eenmaal van verzamelen. We willen iets afmaken. Een balkje dat voor 95% gevuld is, voelt simpelweg alsof die laatste 5% niet verloren mag gaan.
Dat gevoel kennen we van spaarkaarten, videogames, loyaliteitsprogramma's en tegenwoordig dus ook van gokkasten.
Ik blijf ze waarschijnlijk gewoon uitzoeken.
Ondanks dat ik weet hoe het werkt, loop ik in een casino nog steeds nét iets sneller naar die gokkast met het overvolle potje dan naar dezelfde kast waarvan de meter nog leeg is.
Misschien ben ik dus wel onderdeel van het probleem.
Of misschien bewijst het vooral hoe goed spelontwikkelaars begrijpen hoe ons brein werkt.
En zeg nou zelf... zo'n heerlijk knipperend scam-potje dat op springen lijkt te staan, blijft toch onweerstaanbaar.